Wat is ADHD?

Kinderen met ADHD vertonen vaak gedrag met (een of meer van) de volgende kenmerken:

·          Hyperactiviteit

Druk, onrustig en voortdurend in beweging.

·          Impulsiviteit

Reageren op prikkels zonder na te denken over het waarom; eerst doen, dan denken.

·          Aandachtszwakte/concentratieproblematiek

Snel afgeleid en vergeetachtig.

De problemen van kinderen met ADHD binnen het gezin en op school kunnen groot zijn. Het kind begrijpt zijn omgeving niet en andersom, met het risico dat er gedrags- en emotionele problemen ontstaan. Het impulsieve gedrag levert ook vaak problemen met leeftijdsgenoten op. Een instabiele en ongestructureerde situatie in het gezin of op school heeft grote invloed op het gedrag van kinderen met ADHD.

Psychiaters gebruiken voor kinderen met ADHD de volgende indeling:

1.        Het overwegend onoplettende type (dit wordt ADD genoemd)

Kinderen die vooral snel afgeleid en vergeetachtig zijn.

2.        Het overwegend hyperactieve type

Kinderen die vooral druk en onrustig zijn.

3.        Het gecombineerde type

Deze kinderen hebben moeite met aandacht en concentratie en zijn daarbij druk, beweeglijk en impulsief. Deze ADHD-variant komt het meest voor.

Ruim driekwart van de kinderen heeft naast ADHD een tweede psychiatrische stoornis of probleem. Ze zijn zeer angstig, depressief of hebben een leerstoornis (bv. leesblindheid). Ook gedragsstoornissen (o.a. veel conflicten hebben, niet aan regels houden, agressief gedrag) komen veel voor.

Waar komt het vandaan?

ADHD is een aangeboren stoornis. Het gaat op latere leeftijd niet vanzelf over. Het kind en zijn omgeving kunnen wel leren omgaan met ADHD.

Hoe vaak komt het voor?

ADHD komt volgens de gezondheidsraad bij 2 tot 8% van de schoolgaande kinderen tot 14 jaar in Nederland voor. Jongens met ADHD vertonen vaker hyperactief en impulsief gedrag. Bij meisjes kenmerkt ADHD zich vaker door concentratie- en aandachtproblemen. Volgens schattingen komt ADHD ongeveer twee tot vier keer zo vaak bij jongens als bij meisjes voor.  Concentratie- en aandachtsproblemen zijn vaak minder duidelijk en de omgeving heeft er meestal minder last van. Daarom wordt ADHD bij meisjes (en bij jongens met deze vorm van ADHD) vaak later of helemaal niet ontdekt. Op volwassen leeftijd blijkt ADHD bij mannen en vrouwen vaak net zo vaak voor te komen.

Wat doet Karakter?

Karakter heeft speciaal voor kinderen en jeugdigen met een ADHD stoornis en hun ouder(s) of verzorger(s) een zorgprogramma ontwikkeld. Dit programma geeft aan op welke wijze Karakter bij dit ziektebeeld invulling geeft aan diagnostiek en behandeling.

Binnen het Zorgprogramma ADHD worden de volgende stappen doorlopen:

1. Aanmelding en intake

Meestal meldt Bureau Jeugdzorg of een (huis)arts een kind aan bij Karakter. Na deze aanmelding vindt er met de ouders en (indien mogelijk) het kind een intakegesprek plaats op een van de locaties van Karakter.

2. Diagnostiek

Om helder te krijgen wat er met het kind aan de hand is, wordt aansluitend op de intake een start gemaakt met een aantal onderzoeken: de diagnostiek. Deze diagnostiek bestaat uit (een aantal van) de volgende onderzoeken:

·          Een ontwikkelingsanamnese

        Bij dit onderzoek nemen we met ouders een verzameling gestructureerde vragenlijsten door.

·          Een kinderpsychiatrisch onderzoek

·          Een neuropsychologisch onderzoek

Na deze onderzoeken ontstaat van de meeste kinderen een helder beeld: de diagnose.

Het is mogelijk dat aanvullend onderzoek nodig is.

3. Behandelplan

Met de uitkomsten van de diagnostiek stelt een kinder- en jeugdpsychiater een behandelplan op met daarin de volgende informatie:

·          De diagnose: wat is er aan de hand

Het komt vaak voor dat kinderen naast een ADHD-stoornis een tweede psychiatrische stoornis of probleem hebben. Ongeveer een derde tot de helft heeft ook een gedragsstoornis. Ongeveer 25% heeft ook een angststoornis of een depressieve stoornis en ongeveer 20% tot 25% kampt tegelijkertijd met een leerstoornis, vaak dyslexie.

·          Een sterktezwakte analyse:

“Wat zijn de sterke en minder sterke kanten van het kind”, en “Wat zijn de sterke en minder sterke kanten van de sociale omgeving (zoals gezin en school) van het kind”.

Een instabiele of ongestructureerde opvoedingssituatie (gezin en/of school) heeft een grote invloed op het gedrag van het kind met ADHD. Het beloop van de stoornis en het succes van behandelen is sterk afhankelijk van de wisselwerking tussen het kind en zijn of haar omgeving.

·          De behandeldoelen:

Wat willen wij samen met ouders en hun kind bereiken en op welke termijn denken wij dit te doen. ADHD is een stoornis die niet ‘beter’ te maken is, of die op latere leeftijd vanzelf overgaat. Het is wel mogelijk dat het kind en zijn of haar omgeving leren omgaan met ADHD. De mate waarin dit lukt is afhankelijk van verschillende factoren, zoals intelligentieniveau, het moment van ontdekken, de sterkte van het sociale netwerk.

4. Adviesgesprek en behandelovereenkomst

Als het behandelplan klaar is, nodigen wij ouders en (indien mogelijk) het kind uit voor een adviesgesprek. In dit gesprek bespreken wij het behandelplan. Wij leggen uit wat deze bevindingen betekenen voor alle betrokkenen en wij komen met behandelvoorstellen. Als ouders akkoord gaan met deze voorstellen sluiten wij een behandelovereenkomst. Na ondertekening van deze overeenkomst gaan wij over naar de volgende stap van het zorgprogramma.

5. Behandeling en begeleiding

Het basisprogramma:

Het geven van psycho-educatie aan ouders. Deze psycho-educatie bestaat uit advies en uitleg.

·          Uitleg aan ouders en hun kind (en vaak ook aan de onderwijskracht) over ADHD, over de bevindingen van de diagnostiek en over de betekenis van ADHD op het denken en handelen van het kind.

·          Het geven van adviezen voor de aanpak en opvoeding van het kind thuis en op school.

·          Het kortdurend ondersteunen en begeleiden van ouders (en soms ook de leerkracht) bij de nieuw aangeleerde benadering van het kind.

Het basisprogramma: Overig

·          Voor de meeste kinderen met ADHD blijken medicijnen goed te werken en kan in overleg met ouders naast de psycho-educatie tegelijkertijd gestart worden met medicijnen.

·          Voor ongeveer de helft van de kinderen wordt een vorm van sociale vaardigheidstraining als vervolgtherapie op de psycho-educatie voorgesteld.

Aanvullende behandeling
Bij (ernstige) problemen in de thuissituatie en/of ADHD met een tweede (ernstige) psychiatrische problematiek kan samen met ouders besloten worden tot:

·          Uitbreiding van therapie, zoals gedragstherapie of gezinstherapie

·          Langdurige en/of intensieve ouderbegeleiding of gezinsbehandeling

·          Klinische behandeling van het kind in deeltijdbehandeling. Het gaat hierbij altijd om een kortdurende opname, waarbij behandeling, opvoeding en onderwijs samenkomen. Voor kinderen met ADHD wordt tijdens het verblijf in de behandelgroep gewerkt aan gedragsregulatie, impulscontrole en het versterken van aanwezige competenties.