Technologieën zijn ontworpen om ons leven gemakkelijker te maken en om ons tijd te besparen. Maar wat doen we met die gewonnen tijd? We stoppen die direct in de drang om meer te doen. De norm is verschoven: niet langer is het doel om comfortabel te leven, maar om sneller en meer te realiseren. En omdat deze norm constant toeneemt, zijn we met z’n allen in een dynamiek terechtgekomen waarin we zowel van onszelf als van onze omgeving – en dus ook van onze kinderen – steeds hogere standaarden verwachten.

De Prestatiedrang als Sociale Spiegel
Deze versnellingsdynamiek is onlosmakelijk verbonden met de prestatiemaatschappij. In onze cultuur wordt wie 'sneller is en meer doet' automatisch gezien als iemand die beter presteert. Prestatie is bepalend geworden voor sociale status en, cruciaal, voor ons gevoel van erkenning en eigenwaarde. Dit zien we terug in ogenschijnlijk simpele voorbeelden: de onbewuste vergelijking met de buurman wiens auto nieuwer en sneller is, of de professionele druk om beter te zijn dan de collega. Als volwassenen leggen we deze druk op onszelf om waardering en status te behouden. Onze kinderen worden echter geboren in een samenleving waar de beginstandaarden al torenhoog zijn. De jonge generatie krijgt normen opgelegd die generaties geleden ondenkbaar waren. Het schrijnende is dat deze druk door ouders vaak onbewust wordt versterkt. Omdat ons eigen gevoel van succes en eigenwaarde onterecht wordt gekoppeld aan de prestaties van onze kinderen, projecteren we onze eigen drang naar status op hen. De buurjongen die VWO doet, wordt onbedoeld de maatstaf voor ons eigen kind dat misschien worstelt met prikkelgevoeligheid of leerproblemen. Dit legt een oneerlijke en onmenselijke druk op de schouders van jongeren die al moeite hebben om de zogenaamde basisnorm te halen.

Link met Psychiatrische Problematiek
Het is geen toeval dat de overvloedige prestatiedruk een bewezen bijdrage levert aan de toename van psychiatrische problematiek bij jongeren. Wanneer de normen van 'sneller en meer' de natuurlijke capaciteiten van een kind – bijvoorbeeld een prikkelgevoelige of minder snel lerende jongere – overstijgen, ontstaat een permanente spanning. Wat doet het met een kind als het aan die onhaalbare normen moet voldoen, terwijl de druk via social media (waar onmenselijke standaarden de norm zijn) de situatie nog verder op scherp zet? Recente observaties dat het aantal jongeren met psychiatrische problemen relatief hoger ligt in wijken met veel hoogopgeleide tweeverdieners, suggereren een correlatie met een verhoogde prestatiedruk in die omgevingen. Ouders voelen daar de sociale druk om succesvol te zijn en projecteren dit succes (of het gebrek daaraan) via hun kinderen. Dit veroorzaakt een vicieuze cirkel die de psychische kwetsbaarheid van jongeren verder ondergraaft.

De Weg naar Welzijn en Bezinning
De les die wij als ouders kunnen trekken, en die wij zelf in ons gezin hebben geleerd, is dat we moeten stoppen met leven voor de ogen van onze omgeving. We moeten de meningen, vergelijkingen en (voor)oordelen van anderen leren negeren. Wat écht telt is het welzijn van onze kinderen, dat van onszelf, ons gezin en dat van anderen. Als we merken dat onze kinderen, of wijzelf, worstelen met de externe verwachtingen, moeten we de moed hebben om op de rem te trappen. Creëer rust. Neem de tijd voor bezinning en om op adem te komen. Alleen door de constante versnelling te doorbreken, creëer je de ruimte voor je kind om het pad te vinden dat écht bij hem of haar als individu past. Een kind ontwikkelt zich immers het best als er sprake is van mentale rust en comfort. De aandacht van ons eigen gezin moet niet gericht zijn op de prestatie van morgen, maar op het welzijn van vandaag. Zodat morgen past bij wie we écht zijn. Wij leven niet voor onze omgeving; wij leven voor onze kinderen en welzijn. En in die rust schuilt de ware kracht voor herstel. Hoe is dat bij u en uw gezin?