Steeds meer kinderen en jongeren maken gebruik van jeugdzorg. We zijn ervan overtuigd dat preventie en normalisatie essentieel zijn om hier verandering in te brengen. En daar willen we vanuit de specialistische psychiatrie aan bijdragen – samen met zorgpartners, onderwijs en gemeenten. Door kennisdeling, verbinding en integratie tussen de sociaalmaatschappelijke velden.

Ontwikkelingen mentale gezondheid
De ochtend van de conferentie stond in het teken van ontwikkelingen en kennis op het gebied van mentale gezondheid. Als inleiding schetste Hans van Geenhuizen (Karakter) de huidige situatie waarbij er steeds meer druk komt op de top van de zorg, met o.a. lange wachtlijsten tot gevolg. Maakte in 2000 1 op de 27 kinderen gebruik van jeugdzorg, in 2018 was dat aantal toegenomen tot 1 op de 8, en dit aantal is nog steeds groeiende (bron: NJi). De gewenste beweging is het voorkómen van klachten middels preventie. Door de zorg eerder en dichter bij het kind te brengen (via wijkteam en school) zal er minder doorstroom naar specialistische zorg nodig zijn.

Investeren in preventie
Het geschetste beeld werd door dr. Marja van Bon (Trimbos-instituut) bevestigd aan de hand van CBS-cijfers. Opvallend is dat met name het aantal meisjes met psychische klachten is gestegen. Achterliggende oorzaken zijn o.a. succesvol moeten zijn in een maatschappij vol hoge verwachtingen, financiële zorgen en zorgen over de wereld. De helft van de psychische klachten begint voor de leeftijd van 14 jaar en drie kwart voor de leeftijd van 25. Investeren in de mentale gezondheid van de jeugd is dan ook van groot belang. Ook financieel: het grootste deel van zorguitgaven in Nederland gaat naar psychische stoornissen. Recent onderzoek laat zien dat investeren in preventie bijdraagt aan een betere mentale gezondheid en leidt tot een daling van de kosten. Van Bon adviseert geen nieuwe interventies te ontwikkelen - er zijn er al honderden - maar te investeren in de ontwikkeling en implementatie van bestaande (effectieve) interventies.

Collectieve verantwoordelijkheid
Prof. em. dr. Gerard Molleman (Radboudumc, GGD Gelderland-Zuid) bepleitte de noodzaak vanuit publieke gezondheid om te investeren in het organiseren van preventie en mentale gezondheid. In de periode 1990-2010 werd mentale gezondheid vooral gezien als een individueel probleem en eigen verantwoordelijkheid. Er werd weinig geïnvesteerd in preventie. Maar gezondheid is de verantwoordelijkheid van alle maatschappelijke sectoren. De sociale omgeving, fysieke omgeving, gedrag & vaardigheden, participatie, preventie & zorg spelen alle een rol in het bevorderen van gezondheid. De belangrijkste boodschap van Molleman: investeer in het organiseren van bevorderen van mentale weerbaarheid en gebruik volksgezondheidsexperts om dit proces te steunen en stimuleren.

Inclusie en kansen bieden
Astrid Ottenheym (swv PPO-NK, Met andere ogen) wierp licht op het onderwijs in en van de toekomst. Inclusie en kansen bieden is haar devies, want een includerende cultuur is een gezonde voedingsbodem. De beweging naar inclusie is een transformatie met een ander sociaal menselijk gezicht en daarvoor is samenwerking nodig met gemeenten, jeugdhulp, zorg, opvang. It takes a community to raise a child. Ottenheym pleit ervoor interacties centraal te stellen in plaats van het kind centraal.

Naar een heilzamere samenleving
In deelsessies gingen verschillende sprekers specifieker in op zorg, onderwijs en beleid. Wat is deze dag duidelijk geworden? Het gezond laten opgroeien van kinderen is een maatschappelijke taak, waarbij alle sociaalmaatschappelijke velden een rol hebben. Al in de eerste levensjaren investeren is het meest effectief en kan problemen voorkomen of verminderen. Wat we als ‘normaal’ en ‘niet normaal’ beschouwen wordt bepaald door onze normen en waarden. Een inclusievere samenleving waarin we meer variatie accepteren, is een heilzamere samenleving.

We kijken terug op een inspirerende dag met veel uitwisseling tussen onderwijs, gemeenten en zorg tijdens de sessies en daarbuiten.
Hoe gaan we verder? Met de informatie en kennis die is opgehaald en connecties die zijn gelegd gaan we kijken naar vervolgstappen, samen met netwerkpartners.

Blijf op de hoogte via onze website en nieuwsbrief.