07 december 2020

Trage verwerkingssnelheid is belangrijke kwetsbaarheidsfactor

Kinderen met ontwikkelingsstoornissen hebben vaker dan gemiddeld een tragere verwerkingssnelheid, met vaak als gevolg verminderde schoolprestaties en zelfstandigheidsontwikkeling. Ook blijken kinderen met een tragere verwerkingssnelheid vaak minder goed van behandeling te profiteren en een minder goede prognose te hebben.

Kind 7 jaar leren min

Trage 'verwerkingssnelheid' wordt veelal gedefinieerd als een langzamere tijd die het een kind kost om informatie waar te nemen, te verwerken en op te reageren. Het wordt als een basale maat beschouwd die onderliggend is aan complexere cognitieve processen.

Verschillende meetmethoden van verwerkingssnelheid

Prof. dr. Nanda Rommelse (Karakter/Radboudumc), dr. Marjolein Luman (VU Amsterdam/Levvel) en prof. dr. Rogier Kievit (University of Cambridge/Donders Institute) waarschuwen in een recent editorial in European Child & Adolescent Psychiatry echter voor het te 'klakkeloos' toepassen van het begrip verwerkingssnelheid. Er blijken namelijk zeer veel verschillende methoden gebruikt te worden om deze te meten: van kortdurende papier-potlood taken waarbij fijne motoriek en visuele perceptie een grote rol spelen, tot langdurende computertaken waarbij een sterk beroep wordt gedaan op volgehouden aandacht, geheugen en/of het negeren van afleidingen. 'Verwerkingssnelheid' blijkt in sommige gevallen helemaal geen 'basale maat' te zijn, maar heel sterk samen te hangen met zogenaamde fluïde intelligentie: het vermogen onbekende problemen op te lossen door snel en parallel meerdere informatiestromen aan elkaar te kunnen koppelen.

Balans tussen snelheid en nauwkeurigheid

Er is weinig aandacht voor de balans tussen verwerkingssnelheid en verwerkingsnauwkeurigheid. Onterecht, vinden Rommelse, Luman en Kievit. Kinderen met sterke schommelingen in deze balans en/of kinderen die veel moeite hebben de balans aan te passen als dat gevraagd wordt, blijken het meest kwetsbaar in hun ontwikkeling. De auteurs pleiten voor het goed bemeten van deze twee kenmerken in neuropsychologisch onderzoek om zo ondersteuning/interventie te kunnen bieden aan de meest kwetsbare kinderen.